Tarayıcı Gizlilik Ayarlarını Düzenleme
Bir gün ayakkabı aradım, ertesi sabah açtığım her sitede aynı spor ayakkabı reklamıyla karşılaştım. O gün tarayıcımın beni ne kadar yakından takip ettiğini fark ettim ve ayarlar menüsünü baştan sona tarayıp kendime bir düzen kurdum. Aşağıda anlattıklarım, o günden bu yana birkaç kez gözden geçirdiğim, hem işimi aksatmayan hem de beni rahat ettiren bir yapılandırma.
Sorun tam olarak ne?
Tarayıcı, siz farkında olmadan üç şeyi dışarıya sızdırır: hangi siteleri gezdiğinizi, cihazınızın "parmak izini" (ekran çözünürlüğü, yüklü yazı tipleri, saat dilimi gibi ayrıntıların birleşimi) ve formlara doldurduğunuz bilgileri. Bunların hepsi birden kötü niyetli değildir; çoğu reklam ekosisteminin sıradan işleyişi. Ama toplandığında ortaya sizi tek tek tanımlayan bir profil çıkıyor.
Benim yaşadığım ikinci sorun daha somuttu: eve gelen misafirler bilgisayarı kullanınca kayıtlı şifrelerim ve otomatik doldurma bilgilerim ortada duruyordu. Yani tarayıcı gizlilik güvenlik meselesi sadece "reklamcılar beni izliyor" değil, aynı zamanda "yanımdaki kişi ne görebiliyor" sorusu.
Önce şu üç ayarı açın
- Üçüncü taraf çerezleri kapatın. Ayarlar içindeki Gizlilik bölümünde bulunur. Ziyaret ettiğiniz sitenin kendi çerezi kalır, sizi siteler arası izleyen çerezler engellenir. Ben aylardır bu ayarla geziyorum, tek sıkıntı bazı "diğer siteyle giriş yap" düğmelerinin çalışmaması oldu; o durumda ilgili site için istisna tanımlıyorum.
- İzleme koruması seviyesini yükseltin. Chromium tabanlı tarayıcılarda "Gelişmiş", Firefox'ta "Sıkı" seçeneği. Sıkı modda nadiren video oynatıcıları takılıyor; kalkan simgesine basıp o site için gevşetmek yeterli.
- Arama motorunuzu ve önerileri gözden geçirin. Adres çubuğuna yazdığınız her harfin arama motoruna gitmesini istemiyorsanız "arama önerileri" seçeneğini kapatın. Bunu kapattığımda tarayıcının biraz daha çevik hissettirdiğini de söyleyebilirim; zaten yavaşlık meselesine ayrı bir yazıda değiniyorum.
Seçenekleri karşılaştıralım
Gizliliği artırmanın birden fazla yolu var ve hepsi aynı işi yapmıyor. En çok karıştırılanları bir tabloda topladım:
| Yöntem | Neyi korur | Neyi korumaz | Günlük kullanıma etkisi |
|---|---|---|---|
| Gizli / özel pencere | Yerel geçmiş, çerez ve form kaydı tutulmaz | IP adresiniz, işveren ağı, ziyaret ettiğiniz site sizi görmeye devam eder | Yok, ama her oturumda yeniden giriş yaparsınız |
| Üçüncü taraf çerez engelleme | Siteler arası reklam takibi | Parmak izi çıkarma, site içi analitik | Çok az; bazı giriş entegrasyonları bozulur |
| Sıkı izleme koruması | Bilinen izleyici alan adları, kripto madenciler | Sitenin kendi topladığı veriler | Nadiren gömülü içerik açılmaz |
| Reklam/izleyici engelleyici eklenti | Reklam sunucularını ağ düzeyinde keser | Tarayıcı hesabınıza bağlı senkronizasyon verileri | Sayfalar hızlanır; bazı sitelerde uyarı çıkar |
| DNS düzeyinde filtreleme | Tüm cihazlarda ortak koruma sağlar | Sayfa içine gömülü izleyici betikleri | Kurulum modemden yapılır, sonrası otomatik |
| "Beni izleme" (Do Not Track) sinyali | Pratikte pek bir şey | Neredeyse her şey; tavsiye niteliğinde bir istek | Yok |
Tablodan çıkardığım ders şu: gizli pencere sanıldığı kadar güçlü değil, DNT ise iyi niyetli bir dilekçe. Gerçek fark yaratanlar çerez engelleme, izleme koruması ve eklenti üçlüsü. DNS tarafını da ihmal etmiyorum çünkü telefon ve televizyon gibi tarayıcı eklentisi kuramadığım cihazları ancak orada korunabiliyorum.
Sık atlanan ayrıntılar
İzinler
Site izinleri listesini altı ayda bir açıp temizliyorum. Bir kez konum izni verdiğim haber sitesi hâlâ listedeydi. Konum, kamera, mikrofon ve bildirim izinlerini "her seferinde sor" seviyesine çekmek, bence tek başına en değerli hamle.
Kayıtlı şifreler ve otomatik doldurma
Tarayıcının şifre kasası pratik ama bilgisayarınız açıkken korumasızdır. En azından ana parola veya işletim sistemi kilidi isteyecek şekilde yapılandırın. Kredi kartı bilgilerini tarayıcıya hiç kaydetmemeyi tercih ediyorum; tek seferde kazandığım zaman, olası bir zararın yanında çok küçük.
Senkronizasyon kapsamı
Hesabımla senkronize ettiğim şeyleri sınırladım: yer imleri ve sekmeler evet, geçmiş ve şifreler hayır. Böylece iş bilgisayarımda özel gezinme geçmişim görünmüyor.
Eklenti hijyeni
Kurduğum her eklenti "tüm sitelerdeki verileri okuma" yetkisi istiyor. Kullanmadıklarımı silmek, kalanların yetkisini "yalnızca tıklandığında" yapmak alışkanlığım oldu. Verimlilik eklentileri konusunda ne kadar hevesli olsam da bu ayrı bir konu; burada önemli olan yetkileri kısmak.
Kapanışta temizlik
Tarayıcıyı kapatınca çerezleri silen ayarı açtım, ama düzenli kullandığım birkaç siteyi istisna listesine ekledim. Önbellek yönetimini ayrı ele almak gerekiyor; gizlilik için çerez, performans için önbellek düşünün.
Benim önerdiğim düzen
- Üçüncü taraf çerezler kapalı, izleme koruması sıkı.
- Güvenilir bir içerik engelleyici eklenti, yetkisi gözden geçirilmiş.
- Konum, kamera, mik