DNS Değiştirerek İnternet Hızını Artırma
Birkaç yıl önce evdeki bağlantımla ilgili tuhaf bir durum yaşadım: hız testi yaptığımda paket hızımın tamamını alıyordum, ama sayfalar bir türlü hızlı açılmıyordu. Adresi yazıp Enter'a bastıktan sonra tarayıcı bir-iki saniye boş boş bekliyor, sonra sayfa aniden yükleniyordu. O bekleme anı beni deli ediyordu. Uzun uğraşlardan sonra suçlunun ne modem ne de tarayıcı olduğunu anladım: sorun DNS'teydi.
DNS aslında ne yapıyor?
DNS'i telefon rehberi gibi düşünüyorum. Ben tarayıcıya bir site adı yazıyorum, ama bilgisayarım o adı anlamıyor; ona IP adresi gerekiyor. Bu çeviriyi yapan sunucu DNS sunucusu. Varsayılan olarak bu iş internet servis sağlayıcınızın sunucularına düşer, çünkü modem bağlandığı anda hangi DNS'i kullanacağını sağlayıcıdan öğrenir.
İşin can sıkıcı tarafı şu: bir sayfa açılırken tek bir DNS sorgusu yapılmıyor. Ana site, reklam sunucuları, yazı tipi servisleri, analitik kodları... Orta büyüklükte bir sayfa için onlarca ayrı alan adı çözümlenmesi gerekebiliyor. Sorgu başına 30 milisaniye yerine 150 milisaniye bekliyorsanız, bu gecikme sayfa açılışında toplanıp gözle görülür bir yavaşlığa dönüşüyor. İşte dns değişimi internet hızı konusunda gerçekten fark yaratan nokta burası: indirme hızınız artmıyor, ama bekleme süreniz kısalıyor.
Sorunun sizde olduğunu nasıl anlarım?
Benim kullandığım basit test şu: tarayıcıda gezinirken sol alt köşede "sunucu aranıyor" ya da "çözümleniyor" yazısı uzun süre kalıyorsa şüphelenin. Daha kesin bir yöntem için komut satırını açıp bir alan adına ping atıyorum. Ping'in ilk satırından önce geçen süre uzunsa, ya da hiç yanıt gelmeyip "bilinmeyen ana bilgisayar" hatası alıyorsam, DNS tarafında bir sıkıntı var demektir. Bir de klasik belirti: bazı siteler açılmıyor ama diğerleri sorunsuz çalışıyor. Bu neredeyse her zaman DNS kaynaklıdır.
Bu arada, karıştırmamak için: sayfalar açıldıktan sonra takılıyorsa, kasma yaşanıyorsa sorun DNS değildir. Orada tarayıcı yavaşlığı, şişmiş bir önbellek ya da aşırı eklenti yükü devrededir. DNS'in etkisi sadece o ilk temas anında hissedilir.
Seçenekleri karşılaştırınca
Yıllar içinde birkaç servisi denedim, hepsinin kendine göre bir karakteri var. Aşağıdaki tabloda yaygın olarak kullanılan alternatifleri kendi deneyimimden süzdüğüm notlarla topladım. Gecikme değerleri bulunduğunuz şehre ve sağlayıcınıza göre değişeceği için sayı yazmıyorum; onu kendiniz ölçmelisiniz.
| Servis | Adresler | Öne çıkan yanı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Sağlayıcınızın DNS'i | Otomatik atanır | Ağa en yakın konumda olduğu için teoride en hızlısı olabilir | Yoğun saatlerde tıkanabilir, bakımsız kalabilir |
| Cloudflare | 1.1.1.1 / 1.0.0.1 | Gecikme odaklı, gizlilik politikası net | Filtreleme yok, aile koruması istemeyene uygun |
| Google Public DNS | 8.8.8.8 / 8.8.4.4 | Çok geniş altyapı, neredeyse hiç kesinti yaşamadım | Sorgu verisi Google tarafında işlenir |
| Quad9 | 9.9.9.9 / 149.112.112.112 | Zararlı alan adlarını engelliyor | Nadiren temiz siteyi de engelleyebilir |
| Cloudflare aile sürümü | 1.1.1.2 / 1.0.0.2 | Kötü amaçlı içerik filtresi ekli | Filtre listesine müdahale edemezsiniz |
Ölçmeden değiştirmeyin
Benim en büyük hatam, "herkes 8.8.8.8 diyor" deyip körü körüne geçmek olmuştu. Oysa bulunduğum şehirde başka bir servis belirgin şekilde daha hızlı yanıt veriyordu. O yüzden şu sırayı öneriyorum:
- Komut satırını yönetici olarak açın.
- Adayların her birine sırayla ping atıp yanıt sürelerini not edin. Tek seferlik ölçüm yanıltıcı olabilir, birkaç kez tekrarlayın.
- Sabah ve akşam saatlerinde ayrı ölçüm yapın; akşam yoğunluğunda tablo değişebiliyor.
- En düşük ve en kararlı süreyi veren ikiliyi seçin. Dalgalanan bir servis, ortalaması iyi olsa bile can sıkar.
Nereye yazmalı: cihaza mı modeme mi?
İki yol var. Tek bir bilgisayarda denemek istiyorsanız ağ ayarlarından o cihazın IPv4 özelliklerine girip DNS adreslerini elle yazmak yeterli. Bu yöntemi ilk deneme için tercih ediyorum, çünkü sorun çıkarsa geri almak on saniye sürüyor.
Sonuçtan memnun kaldıysanız asıl doğru yer modemin arayüzü. Oraya yazdığınızda evdeki telefon, televizyon, konsol dahil her cihaz otomatik olarak yeni DNS'i kullanmaya başlıyor; tek tek uğraşmıyorsunuz. Modem arayüzüne girip WAN ya da DHCP bölümünde "DNS'i otomatik al" seçeneğini kapatıp adresleri elle giriyorsunuz. Birden fazla cihaz bağladığınız bir evde bu tek hamle, hepsinin gezinme deneyimini birden değiştiriyor.
Değişiklikten sonra iki küçük iş
Yeni ayarın hemen etkisini görmek için eski kayıtları temizlemek gerekiyor. Windows'ta ipconfig /flushdns komutunu çalıştırıyorum. Modem üzerinden değiştirdiysem modemi düzgün biçimde yeniden başlatıyorum. Tarayıcının kendi DNS önbelleği de olduğu için, garanti olsun diye tarayıcıyı tamamen kapatıp açmak iyi oluyor.