WiFi Ağını 5GHz Bandına Geçirme
Evimde internet yavaşladığında ilk refleksim uzun süre modemi yeniden başlatmak oldu. Bir süre işe yarıyor gibi görünüyordu, sonra aynı hikâye tekrar başlıyordu: akşam saatlerinde video kalitesi düşüyor, dosya kopyalarken hız 3-4 MB/s'i geçmiyor, görüntülü görüşmede sesim kesiliyordu. Modemin arayüzüne girip kablosuz ayarlarına baktığımda sorunun kaynağını gördüm: ağım yalnızca 2.4GHz bandında yayın yapıyordu ve komşularımın da neredeyse tamamı aynı bandı kullanıyordu. 5GHz'e geçtiğimde aradaki farkı ilk gün anladım.
Sorun aslında hız değil, kalabalık
2.4GHz bandı kablosuz ağların en eski ve en kalabalık mahallesi. Sadece komşu modemler değil; Bluetooth kulaklığın, mikrodalga fırının, kablosuz faren, akıllı prizlerin, bebek telsizin hepsi aynı frekans aralığında konuşuyor. Bu bantta pratikte birbirine karışmayan sadece üç kanal var (1, 6, 11). Apartmanda on beş modem varsa üç kanalı paylaşmak zorundalar. Sonuç, herkesin aynı anda bağırdığı bir odada konuşmaya çalışmak gibi.
5GHz bandı ise çok daha geniş. Onlarca örtüşmeyen kanal var ve bu bandı kullanan cihaz sayısı hâlâ daha az. Ayrıca kanal genişliği 80 MHz'e kadar çıkabildiği için tek seferde çok daha fazla veri taşıyabiliyor. Benim ölçümlerimde aynı odada, aynı modem ve aynı telefonla 2.4GHz'de aldığım hız ile 5GHz'de aldığım hız arasında ciddi bir fark oluştu — özellikle akşam saatlerinde.
Ama bedava değil. 5GHz'in kambur tarafı menzil: yüksek frekans, duvarları ve beton kolonları geçmekte zorlanıyor. Salonda mükemmel çalışan sinyal, iki duvar ötedeki yatak odasında zayıflayabiliyor. Bu yüzden 5GHz'e geçmeden önce modemin nerede durduğuna da bakmakta fayda var; yerleşimi düzeltmek bazen banttan bile daha çok fark yaratıyor.
İki bandın karşılaştırması
| Kriter | 2.4GHz | 5GHz |
|---|---|---|
| Tipik gerçek hız | Düşük-orta | Yüksek |
| Menzil | Geniş, duvar aşar | Daha kısa, duvara duyarlı |
| Örtüşmeyen kanal sayısı | 3 | Çok daha fazla |
| Parazit yoğunluğu | Yüksek (Bluetooth, mikrodalga, komşular) | Düşük |
| Gecikme (ping) | Değişken | Daha kararlı |
| Eski cihaz desteği | Neredeyse tamamı | 2013 sonrası çoğu cihaz |
| İdeal kullanım | Uzak odalar, akıllı ev cihazları, yazıcı | Video, oyun, büyük dosya, görüntülü görüşme |
5GHz WiFi kurulumu adım adım
Önce modemin bu bandı destekleyip desteklemediğinden emin ol. Cihazın altındaki etikette "Dual Band", "AC1200", "AX1800" gibi ibareler varsa destekliyor demektir. Sadece "N300" yazıyorsa büyük ihtimalle tek bant.
- Modem arayüzüne gir. Tarayıcının adres satırına genellikle 192.168.1.1 veya 192.168.0.1 yazıyorum. Kullanıcı adı ve şifre cihazın altındaki etikette yazar; değiştirmediysen varsayılan çalışır.
- Kablosuz ayarları bölümünü bul. Menüde "Wireless", "WLAN" veya "Kablosuz" başlığı altında iki ayrı sekme görürsün: 2.4GHz ve 5GHz.
- 5GHz bandını etkinleştir. Bazı modemlerde fabrika çıkışında kapalı gelir. "Enable / Etkin" kutucuğunu işaretle.
- Ağ adını ayır. Ben 5GHz ağıma sonuna "-5G" ekliyorum. Böylece hangi cihazın hangi banda bağlandığını kontrol edebiliyorum. Aynı ismi verirsen cihaz kendi kararını verir ve bazen inatla zayıf banda tutunur.
- Kanal ve genişlik. Kanalı "Auto" bırakmak çoğu evde yeterli. Genişliği 80 MHz yaparsan maksimum hızı alırsın; sinyal zayıfsa 40 MHz daha kararlı olur.
- Güvenlik. WPA2-PSK (AES) ya da modemin destekliyorsa WPA3 seç. Şifreyi güçlü tut; ağını şifreli hale getirmek hız kadar önemli.
- Kaydet ve cihazları yeniden bağla. Telefon ve bilgisayarında eski ağı "unut" deyip yeni 5G ağına bağlan.
Benim önerim: ikisini birden kullan
Uzun süre "hepsini 5GHz'e taşıyayım" diye uğraştım, sonra vazgeçtim. En verimli düzen şu oldu:
- 5GHz'e bağladıklarım: Televizyon, oyun konsolu, çalışma masasındaki dizüstü, ana telefonum. Yani yüksek hız isteyen ve modeme görece yakın olan cihazlar.
- 2.4GHz'de bıraktıklarım: Yazıcı, akıllı priz, kamera, balkondaki eski tablet. Bunların hıza ihtiyacı yok, menzile ihtiyacı var.
Bu ayrım aynı zamanda 2.4GHz bandını da rahatlattı; oradaki cihazlar bile daha az takılmaya başladı. Bir modeme çok sayıda cihaz bağlıyorsan bu yük dağıtımı tek başına gözle görülür fark yaratıyor.
Beklediğin farkı göremiyorsan
5GHz'e geçtin ama hâlâ yavaşsa şu üçünü sırayla kontrol et. Birincisi, cihazının gerçekten 5GHz'e bağlı olduğunu doğrula — telefonun ağ detaylarında frekans bilgisi görünür. İkincisi, modemin konumu: dolap içinde ya da köşede duruyorsa 5GHz cezayı iki katı öder. Üçüncüsü, sorun kablosuz tarafta olmayabilir; DNS ayarların ya da tarayıcının şişmiş önbelleği de "internet yavaş" hissini yaratabiliyor. Ben tarayıcıda yavaşlık yaşadığımda önce önbelleği temizler, sonra ağ taraf