Tarayıcıda Otomatik Yazım Kontrolünü Devre Dışı Bırakma
Uzun bir formu doldururken imlecin harflerin arkasından geldiğini fark ettiğim gün, sorunun kaynağını bulmak epey zamanımı aldı. Eklentileri tek tek kapattım, sekmeleri azalttım, önbelleği temizledim; hiçbiri işe yaramadı. Meğer suçlu, hiç şüphelenmediğim bir yerdeymiş: tarayıcı yazım kontrolü. Metin alanına yazdığım her kelimeyi denetleyen bu özellik, kısa aramalarda hiç belli olmuyor ama uzun metinlerde ciddi bir yük oluşturuyor.
Sorun tam olarak nedir?
Tarayıcılar, metin kutularına yazdıklarınızı arka planda bir sözlükle karşılaştırır ve tanımadığı kelimelerin altını kırmızıyla çizer. Bu iş küçük bir arama çubuğunda milisaniyelerle ölçülür, kimse fark etmez. Ancak şu üç durumda tablo değişiyor:
- Uzun metinler: Blog editörü, web tabanlı e-posta, tablo uygulamaları gibi yerlerde binlerce kelime sürekli yeniden denetlenir.
- Çok dilli sözlükler: Türkçe, İngilizce ve belki bir üçüncü dili birlikte açık bıraktıysanız her kelime birden fazla sözlükten geçer.
- Gelişmiş yazım denetimi: Chrome ve Edge'de bulunan bu seçenek, yazdığınız metni sunucuya gönderip oradan öneri alır. Yani hem gecikme hem de gizlilik tarafında ek bir maliyet var.
Benim durumumda üçüncü madde geçerliydi. Bir yazıyı düzenlerken cümlenin ortasında yarım saniyelik takılmalar oluyordu; ağ trafiğine baktığımda yazdıkça isteklerin gittiğini gördüm. Kapattığım anda editör tekrar akıcı hale geldi.
Nerede, hangi ayar?
Chrome
Adres çubuğuna chrome://settings/languages yazıp girin. "Yazım denetimi" bölümünde "Temel yazım denetimi", "Gelişmiş yazım denetimi" seçenekleri ve bir de tamamen kapatma anahtarı var. Ayrıca aynı sayfada, denetimin hangi diller için yapılacağını tek tek işaretleyebiliyorsunuz. Sadece Türkçe'yi bırakıp İngilizce'yi kapatmak bile hissedilir bir fark yaratıyor.
Edge
edge://settings/languages adresinde "Yazım denetimi ve dil bilgisi" başlığı altında iki ayrı anahtar bulunur: biri klasik yazım denetimi, diğeri Microsoft Editor. Editor, dil bilgisi önerileri de sunduğu için daha ağırdır; ben sadece onu kapatarak sorunu çözdüm.
Firefox
Ayarlar > Genel > Gezinme bölümünde "Yazarken yazımı denetle" kutucuğu var. Daha ileri gitmek isterseniz about:config içinde layout.spellcheckDefault değerini 0 yaparak denetimi tümüyle kapatabilirsiniz. 1 değeri yalnızca çok satırlı alanları, 2 değeri tüm metin kutularını denetler.
Sadece tek bir siteyi kapatmak
Metin kutusuna sağ tıklayıp açılan menüden "Yazım denetimini kontrol et" ya da benzeri bir başlığın altındaki işareti kaldırmak, o alan için denetimi devre dışı bırakır. Bu, genel ayara dokunmadan hızlı bir çözüm; ancak kalıcılığı tarayıcıya ve siteye göre değişiyor.
Seçenekleri karşılaştıralım
| Yöntem | Hız kazancı | Zahmet | Kime uygun? |
|---|---|---|---|
| Sağ tık ile tek alanda kapatma | Düşük–orta | Çok az | Sadece belirli bir sitede takılma yaşayan |
| Gelişmiş denetimi temel denetime düşürme | Orta–yüksek | Az | Yazım uyarılarını isteyen ama gecikme istemeyen |
| Fazla dilleri listeden çıkarma | Orta | Az | Birden fazla dil sözlüğü açık olan |
| Yazım denetimini tamamen kapatma | Yüksek | Az | Metinlerini zaten başka bir editörde yazan |
| Dil bilgisi eklentisini kaldırma | Yüksek | Orta | Grammarly benzeri araç kullanan |
Tablodaki son satırı özellikle vurgulamak istiyorum. Tarayıcının kendi denetimini kapatıp da yavaşlık sürüyorsa, muhtemelen yükünü bir eklenti taşıyor. Yazım ve dil bilgisi eklentileri her tuş vuruşunda sayfaya müdahale eder; verimlilik amacıyla kurulan eklentilerin bir kısmı tam olarak bu yüzden fayda-maliyet dengesini kaybediyor. Eklenti listenizi ara ara gözden geçirmek, önbellek temizliği kadar önemli bir bakım işi.
Kapattıktan sonra ne kaybedersiniz?
Dürüst olalım: kırmızı çizgiler gerçekten işe yarıyor. Hızlı yazdığım e-postalarda birkaç kez beni utanç verici hatalardan kurtardılar. Bu yüzden ben "her şeyi kapat" tarafında değilim. Benim kurduğum düzen şöyle:
- Gelişmiş denetimi kapattım, temel denetimi açık bıraktım. Böylece hiçbir şey sunucuya gitmiyor.
- Dil listesinden yalnızca Türkçe'yi bıraktım. İngilizce metin yazdığım nadir durumlarda tek tek geçici olarak açıyorum.
- Uzun yazıları tarayıcıda değil, masaüstü bir editörde yazıp kopyalıyorum. Bu alışkanlık hem hız hem de veri kaybı riski açısından iyi geldi.
Hâlâ yavaşsa
Yazım denetimini kapattığınız halde yazarken takılma sürüyorsa, sorun büyük olasılıkla metin alanında değil. Aynı anda açık duran onlarca sekme, doldurulmuş